سیمرغ یک اتفاق مبارک در موسیقی ایرانی‌ست


من به‌عنوان یک موسیقی‌شناس، این اثر را از دو جهت می‌توانم بررسی


کنم:


یک در مقام آهنگساز و دیگری به‌عنوان رهبر ارکستر و کسی که از


آبان‌ماه سال گذشته گروه را اداره کرده و با سیمرغ بودن را تجربه


کرده است.


به‌عنوان رهبر ارکستر که قرار است این پروژه را رهبری کنم، معتقدم که


این قطعه اتفاقی ویژه، نو و مبارک در موسیقی ایران است؛ چرا که ما


اگر کمی به گذشته برگردیم و به ارکسترهایی که تحت عنوان گروه


سازهای ملی و سازهای مضرابی و یا ترکیبی از این دو کار می‌کردند،


توجه کنیم، می‌بینیم گروه‌هایی که به‌عنوان ارکستر موسیقی ایرانی و با


سازهای وطنی و ملی قطعاتی را اجرا می‌کردند، بسیار اندک بودند و جز 


گروه «عارف»، «شیدا» و ارکستر ملی استاد پایور که ساختاری متفاوت


داشتند، بیشتر موسیقی تک‌صدایی و مونوفونیک اجرا می‌شد و یا اگر


صددرصد تک‌صدایی نبود، فقط همراه با اضافه شدن خط‌های کم‌رنگی


نسبت به خط اصلی بود و این در حالی‌ست که پروژه‌ی سیمرغ یک اثر


صددرصد چندصدایی است. البته سابقه‌ی موسیقی چندصدایی در ایران


به حدود صدسال پیش برمی‌گردد و پروژه‌ی سیمرغ اولین اثر چندصدایی


نیست که در موسیقی ایران ساخته می‌شود؛ اما این اولین اثر چندصدایی


مهمی‌ست که برای سازهای ایرانی ساخته شده. از همین‌رو ویژگی چند


وجهی بودن هنر موسیقی ایرانی در این اثر به‌خوبی شنیده می‌شود.


به‌عنوان یک آهنگساز اعتراف می‌کنم از زمانی‌که مشغول فعالیت در این


پروژه شدم، تا به امروز خیلی چیزها از آن یاد گرفته‌ام و معتقدم که چند


صدایی بودن قطعه‌ی سیمرغ، در عین روان بودن، بسیار باسلیقه، ساده و


بدون اغراق ساخته شده است. هیچ اغراقی در سازبندی، در ترکیب شعر 


و موسیقی و استفاده کردن از صدای نامأنوس سازها صورت نگرفته است.


این سادگی، جسارت، عدم اغراق و پیچیدگی‌ای که در ذات خود این


موسیقی وجود دارد، همه از تبحر حمید متبسم شکل گرفته که من این


اتفاق نو را به جامعه‌ی موسیقی تبریک می‌گویم.

آهنگساز به طیف مخاطبان توجه دارد


اجرای قطعه‌ی سیمرغ هم برای ارکستر سخت بود و هم برای من به‌عنوان


رهبر ارکستر؛ چرا که ما آهنگسازان وقتی می‌خواهیم قطعه‌ای را اجرا کنیم،


به این نکته توجه می‌کنیم که این اثر برای چه طیفی از مخاطبان و توسط


چه ارکستری قرار است اجرا شود. به این معنا که مثلاً اگر قرار است ارکستر


سمفونیک تهران اثری را اجرا کند، شیوه‌ی آهنگسازی روان‌تر است. اما اگر


یک ارکستر اروپایی قطعه‌ای را اجرا می‌کند، با خیال راحت پیچیدگی‌های هنر


موسیقی را در نت نوشته‌های خود جاری می‌کنیم؛ و خوشبختانه آقای متبسم


به‌عنوان آهنگساز در استفاده از پیچیده‌ترین ریتم‌ها و تغییرات سرعت کم


نگذاشته است و معتقدم حمید متبسم اثری ساخته که در موسیقی چندصدایی


ایرانی بسیار عزیز و عجیب است.


سیمرغ ساز غیرایرانی ندارد


در این ارکستر به‌جز ساز مثلث که نمونه‌اش را در سازهای ملی نداریم،


هیچ ساز غیرایرانی ـ حتی در بخش سازهای کوبه‌ای ـ استفاده نشده


است.


ارکستر سیمرغ از ۶ تار در دو گروه، ۳ عود، ۳ بم‌تار، ۶ کمانچه در دو


گروه،۳ قیچک آلتو، ۲ قیچک تنور، ۳ نوازنده‌ی سازهای کوبه‌ای، یک


نی و یک سنتور تشکیل شده. همچنین هشت خواننده‌ی کر زن و مرد و


یک تک‌خوان که همایون شجریان است، ما را همراهی می‌کنند؛ به‌طوری


که یک گروه چهل نفره روی صحنه اجرای این موسیقی را بر عهده دارند


که این هم برای ارکستر و هم برای رهبر آن کاری بسیار دشوار است. نوع


و تعداد سازها و نوازندگان را حمید متبسم به‌عنوان آهنگساز انتخاب کرده


و انتخاب نوازندگان بر اساس نظر بنده، آقای متبسم و بهرنگ تنکابنی


انجام شده و قدرت نوازندگی این گروه برای ما راضی‌کننده است.